UNDP, 2019-2020. ХАЛЫҚТЫҢ СОТҚА ДЕГЕН СЕНІМІ, ЖЕРГІЛІКТІ СОТ ҚЫЗМЕТІН ПАЙДАЛАНУШЫЛАРДЫҢ ҚАНАҒАТТАНУ ДЕҢГЕЙІ, СОНДАЙ-АҚ СОТ ЖҰМЫСЫНЫҢ САПАСЫН САРАПТАМАЛЫҚ БАҒАЛАУ БОЙЫНША СОЦИОЛОГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ.
КӘСІПКЕРЛЕРДІҢ СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ ТӘУЕЛСІЗДІГІН ТӨМЕН ҚАБЫЛДАУЫНЫҢ СЕБЕПТЕРІН ТАЛДАУ, "АТАМЕКЕН" ҰЛТТЫҚ КӘСІПКЕРЛЕР ПАЛАТАСЫ, 2018-2019
"АТАМЕКЕН" ҰЛТТЫҚ КӘСІПКЕРЛЕР ПАЛАТАСЫ, 2018 СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА АРНАЙЫ ШОЛУ ДАЙЫНДАУ.
Біздің зерттеулеріміз аясында Қазақстандағы сыбайлас жемқорлықты зерттеу тарихы 1990 жылдардың соңынан басталады. Санж біздің еліміздегі сыбайлас жемқорлық туралы іргелі түсінік қалыптастырған бірқатар зерттеулер жүргізді:
- Қазақстандағы сыбайлас жемқорлық, Wharton School, University of Pennsylvania, 1998: нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде елдегі сыбайлас жемқорлықтың ауқымы мен тетіктері туралы бастапқы түсінік алуға мүмкіндік берген алғашқы академиялық зерттеулердің бірі. Бұл жұмыс маңызды әдіснамалық базаны құрды.
- Сыбайлас жемқорлықсыз сот, Қазақстандағы сот жүйесін өңірлік зерттеулер, Трансперенси Қазақстан, 2001: Бұл зерттеу біздің сот жүйесіндегі сыбайлас жемқорлықты талдауымызда негізгі болды. Бұл негізгі мәселелер мен осалдықтарды анықтауға көмектесті, олардың көпшілігі біздің кейінгі зерттеулеріміз көрсеткендей, өзекті болып қала береді.
- Қазақстандағы сыбайлас жемқорлық, БҰҰДБ Братислава, 2002: Қызметкерлер сыбайлас жемқорлық туралы не ойлайды? Сыбайлас жемқорлықтан бас тарту мемлекеттік қызметшілердің басшылық қағидатына айналды ма? Орталық аппараттың орта және жоғары буын қызметкерлерінің арасында сыбайлас жемқорлықты жою саласындағы қоғам мен мемлекет алдында тұрған міндеттердің өзектілігі қаншалықты дәрежеде қалыптасты, білімдері тереңдеді және түсінігі бар ма? Бұл зерттеу осы сұрақтарға жауап беруге және мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес сектор ұйымдастыратын сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-шаралар саласындағы одан әрі саясатты қалыптастыруға көмектесуге мүмкіндік береді.
- Мемлекеттік қызмет саласындағы сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың көзі ретінде әкімшілік кедергілер, 2007: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің мемлекеттік бағдарламасы сыбайлас жемқорлықты күрделі әкімшілік рәсімдермен, есептіліктің артық талаптарымен және бұзушылықтар үшін санкциялармен, мемлекеттік қызметшілердің құзырет деңгейімен, сондай-ақ ішкі және сыртқы бақылау жүйелерімен толығымен әділ байланыстырады. Сонымен қатар, бағдарламаның бір тармағы сыбайлас жемқорлықтың ауқымын, факторлары мен тетіктерін бағалау қажеттілігін атап өтті. Сондықтан бұл зерттеуде әкімшілік кедергілерді олардың сыбайлас жемқорлыққа қатысты толық көлемде зерттеуге, сондай-ақ әкімшілік кедергілер деңгейі бойынша Мемлекеттік органдардың рейтингін ұсынуға баса назар аударылды.
Осылайша, біздің бүгінгі қорытындыларымыз бен ұсыныстарымыз осы күрделі құбылыстың динамикасы мен эволюциясын бақылауға мүмкіндік беретін жиырма жылдан астам сыбайлас жемқорлықты зерттеуді қамтитын көп жылдық тәжірибеге және кең дерекқорға негізделген.
